هر استاد دانشگاه یا معلمی آرزو دارد که با دانشجویان با انگیزه و پرطراوت تعامل داشته باشد، به ویژه اینکه اگر خودش دانش و انگیزه کافی برای کار و تلاش علمی را داشته باشد. مساله ای که این روزها کمیاب شده است.
سال گذشته اواسط دی ماه نامه ای را بدون اطلاع قبلی از سوی دفتر گسترش وزارت علوم مبنی بر دعوت به همکاری در مسائل دانشگاه های مجازی آن دفتر دریافت کردم. اون روزها خوشحال بودم از اینکه بالاخره یک زمینه تخصصی و در حین حال در رده عالی برای کار و خدمت در حوزه تخصصی ام برایم فراهم شده است. پس از هماهنگی با دانشکده و دانشگاه از اول اسفند ماه 90 در دفتر گسترش وزارتخانه فعالیت را شروع کردم و اما به تدریج در کنار برخی مشکلات شخصی و اداری که بر این حضور وجود داشت، نکته ای بیشتر دلمشعولم کرده بود. اینکه همیشه احساس می کردم با دو یا سه روز حضور در دانشکده و گروه چندان نمی توانم به نحو دلخواه با دانشجویان در تعامل داشته باشم. این گونه مسائل مرا از همکاری با وزارتخانه مردد کرد تا اینکه به تدریج به این جمع بندی رسیدم از اول ترم مهر91 دیگر از حضور در وزارتخانه استعفا کنم و در دانشکده باشم. اما قصه این روزهای ما چندان با انتظارات من همسو نبود.
در این اثناء دانشجویانی را می بینم -حتی در سطح تحصیلات تکمیلی- که بی انگیزگی، کم رقمی و بی علاقگی واژه های توصیفگر خصوصیات آنهاست. چه می توان کرد؟ علت این حالت بروز یافته چیست؟ بعضی از دانشجویان نه تنها حضور استاد در دانشکده برایش مهم نیست بلکه با اکراه تمام کلاس و فعالیت های آموزشی خود را پیگیری می کنند.
این مساله موجب شد که در یکی از کلاس ها، ناراحتی خود را از این وضعیت ابراز کنم و بعد متوجه شدم که همکارانم هم از این موضوع دل پری دارند و قضیه را به دانشجویان گوشزد کرده اند. طی روزهای این هفته با همکاران و بعضی از دانشجویان در این باره صحبت کردیم. دلایلی برای این وضعیت مطرح می شود:
1)بعضی از دانشجویان پذیرش زیاد، نبود بازار کار، گسترش تحصیلات تکمیلی، مشکلات شخصی، گاها برنامه ریزی دانشکده و گروه را در این بی انگیزگی دخیل می دانند. در این ارتباط پذیرش زیاد دانشجو و نبود بازار کار بسیار قابل تامل است. در کشور اگر تلاشی هم برای ایجاد کار و بهبود بازار کار صورت می گیرد عمدتا فارغ التحصیل علوم انسانی از آن بهره نمی برد. البته این موضوع که دانش آموخته علوم انسانی باید چه مهارت هایی باشد که در بازار کار حرفی برای گفتن داشته باشد، شاید مساله ای است که باید متناسب با علوم انسانی بدان نگاه شود و نه با نگاه فنی.
اما واقعا اگر بی انگیزگی دانشجو صرفا از نبود بازار کار است، آیا او سال های گذشته که تصمیم به ادامه تحصیل در رشته خاص را می گرفت درباره بازار کار آن فکر نکرده بود؟ و امروز این موضوع برایش به قدری مساله شده که حتی حضور در کلاس را هم برایش غیر قابل تحمل کرده است؟
در این ارتباط نکته ای برای دانشجویان عزیز دارم اینکه بی انگیزگی در شرایط فعلی نه تنها مشکلی را حل نمی کند و مشکلاتی را هم می افزاید بلکه اقتضای دوران جوانی هم نیست. می توان با حرکت های علمی با طراوت زمینه های جدیدی را خلاقانه شکافت و متناسب با رشته تحصیلی دست به کارآفرینی زد. اما این مهم با تلاش امیدوارانه حاصل می شود نه با تعطیلی کلاس و درس و پژوهش.
2) همکاران هم مسائلی مانند ورود افراد ضعیف از نظر علمی، نبود شرایط کاری و گاها هم تعاملات نامطلوب بین همکاران را در این موضوع دخیل می دانند.
در انتها پیشنهاد می کنم به دانشجویان گرامی، قبل از تصمیم به ادامه تحصیل در هر رشته ای به دقت درباره آن مطالعه کنند و پس از ورود دیگر حتی ضعف های رشته را هم ببیند، تلاش کنند انگیزه و امید خود را حفظ و تقویت کنند.
کلام آخر
«انتخاب رشته آگاهانه، ادامه تحصیل عاشقانه»
امروزه در اغلب سامانه های یادگیری امکانی به نام فروم یا تالار گفتگو گنجانده می شود تا دانشجویان مجازی از این طریق با یکدیگر گرد یک میز مجازی به گفتگو بنشینند. در این ارتباط پایان نامه ای با عنوان" بررسی تاثیر تالارهای گفتگو بر کیفیت فرآیند یادگیری دانشجویان" انجام شده است که چکیده آن به قرار زیر است.
تالارهای گفتگو یکی از ابزارهای ارتباطی ناهمزمان در سیستم های یادگیری الکترونیکی هستند که بر اساس مدل اجتماع پژوهشی گریسون و اندرسون، استفاده مناسب از این ابزارها به تقویت مهارت های پژوهشگری، شناختی، اجتماعی و یادگیری موضوعی کمک می کند. بر این اساس هدف کلی پژوهش حاضر بررسی نقش تالارهای گفتگو در بهبود فرآیند یادگیری دانشجویان دانشگاه های الکترونیکی است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان و مدرسان دانشگاه الکترونیکی مهر البرز است. برای تعیین حجم نمونه از جامعه دانشجویان از روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی استفاده شده است که تعداد نمونه انتخاب شده با رعایت ملاحظات 225 نفر برآورد شده است. تعداد مدرسان نیز با استفاده از روش سرشماری 25 نفر به دست آمده است. ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش دو پرسشنامه محقق ساخته بوده است که روایی هر دو با استفاده از نظرات ده نفر از متخصصان یادگیری الکترونیکی کشور اصلاح و تایید شده است و پایایی آنها به ترتیب 86/0 و 77/0 برآورد شده است. داده های پرسشنامه ها با استفاده آمار توصیفی، آزمون T برای گروه های مستقل و آزمون خی دو تحلیل شده است.
یافته های این پژوهش نشان می دهد که از نظر دانشجویان، استفاده از تالارهای گفتگو در سامانه مدیریت یادگیری دانشگاه های الکترونیکی ضمن تقویت یادگیری موضوعی، مهارت های سطح بالای شناختی، قابلیت های اجتماعی مانند نحوه برقراری ارتباط با دیگران و مذاکره و مهارت های پژوهشگری و نوشتاری را در دانشجویان تقویت می کند. ولی از نظر مدرسان، تالارهای گفتگو بر رشد مهارت های شناختی، یادگیری موضوعی و صلاحیت های مشارکتی تاثیر ندارند.
مقاله مستخرج از این پژوهش به زودی در نشریه علمی پژوهشی فناوری اطلاعات به چاپ می رسد.
این پیام هشدار خوبی برای والدین است که در استفاده از بازی های رایانه ای و فضای اینترنت فرزندان خود را راهنمایی کنند و تا حد امکان در انتخاب بازی ها، دیدن سایت ها و نحوه استفاده از اینترنت و حتی میزان استفاده از آن به فرزندان کمک کنند. اما نکته مهم این است که برخی از والدین از سواد فناورانه لازم برخوردار نیستند و بنابراین با شنیدن و دیدن این گونه پیام ها به کنترل های غیر منطقی نظیر برداشتن رایانه، قطع اینترنت خانگی و مواردی از این قبیل دست می زنند.
والدین و فرزندان امروزی از دو نسل متفاوتند. اصطلاحا فرزندان "بومی دیجیتال" و والدین " مهاجرین دیجیتال" هستند که در دو فضای تکنولوژیک متفاوت رشد یافته اند. بنابراین طبیعی است که والدین ضعف هایی در فهم و استفاده از فناوری های جدید نسبت به فرزندان خود داشته باشند. اما بیشتر شدن این شکاف دشواری های دیگری را نیز به میان می آورد که مسولان آموزشی و فرهنگی کشور برای رفع باید دوره های آموزشی گسترده برای والدین پیش بینی و اجرا کنند.
بنده ضمن تقدیر از این قبیل نظرات، بر این باورم ما باید نظر و عمل را همسو جلو ببریم ولی به هر دلیلی متخصصان دانشگاهی در تصمیم گیری های آموزشی کمتر دخالت داده می شوند. آموزش الکترونیکی هم به مانند برخی مسائل دیگر تصمیم گیری هاش غالبا با مشورت متخصصان صورت نمی گیرد. گرچه این خلاء وجود دارد ولی آن را نمی توان دلیلی بر کنار گذاشتن آموزش الکترونیکی از مباحث تخصصی علوم تربیتی و برنامه درسی یا تکنولوژی اموزشی دانست. البته اگر اینگونه نگاه کنیم باید مجدد بنگرییم که چند مورد از مباحث فعلی رشته های تخصصی آموزشی در کلاس های ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و دانشگاه به کار گرفته می شود؟
گرچه ایده آل این است که نظر از عمل و عمل از نظر تاثیر متقابل بگیرند ولی غالبا نظر جلو تر از عمل حرکت می کند و در این شرایط تاسف بار خواهد بود اگر ما نظر را تعطیل کنیم تا موقعیت عمل به آن برسد امروزه این نکته برای اغلب موضوعات ما همین گونه است. برخی ها با ملاحظه شرایط ناگوار موقعیت اجرا معتقدند که ما باید متناسب با موقعیت بومی نظریه پردازی کنیم ولی باید دانست نظریه پردازی صحیح برای نجات عمل از شرایط ناگوار متفاوت از نظریه پرداز متناسب با شرایط ناگوار است.
بنابراین بنده و همکارانم باید با کمک شما دانشجویان مستعد بتوانیم راه حل های مورد نیاز برای مسائل فرهنگی مرتبط با یادگیری الکترونیکی و فناوری اطلاعات، مسائل زیرساختی و غیره پیدا و به مسئولان پیشنهاد کنیم. پاک کردن صورت مساله راه حل نیست و پدیده عظیمی مانند فناوری اطلاعات را نمی توان به تسامح به امروز و فردا سپرد بلکه باید برنامه ای برای آن و آموزش آن داشت.
کتاب " کاربرد ابزارهای اینترنتی در آموزش و پژوهش" در اواخر زمستان سال 90 توسط انتشارات آییژ به چاپ رسید. این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است که فصل اول آن به بحث درباره چگونگی تاثیر گذاری انواع فناوری های اینترنتی بر آموزش کلاسی و فعالیت های پژوهشی می پردازد. چهار فصل بعدی کتاب به صورت مستقل و بدون وابستگی فصول به همدیگر تنظیم شده است. در فصل دوم انواع ابزارهای جستجو و دسترسی رایگان به اطلاعات و منابع بررسی شده است. در فصل سوم ابزارهای تهیه، ارائه و مدیریت محتواهای الکترونیکی، در فصل چهارم ابزارهای انتشار ایده ها و در فصل پنجم ابزارهای ارتباطی و مشارکتی مطرح شده است.
در هر فصل( غیر از فصل اول) ابتدا ابزارها و نحوه کاربرد آن معرفی شده و سپس کاربردهای آموزشی و پژوهشی آن مورد بحث قرار گرفته است. از اینرو افراد مختلف می توانند در عرصه فعالیت های خود می توانند از این کتاب بهره گیرند: مانند اعضای هیات علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، معلمان و سایر علاقمندان به استفاده از اینترنت. امیدوارم انتشار این کتاب بتواند به بخشی از نیازهای جامعه علمی و افراد علاقمند پاسخ دهد و بنده نیز بتوانم از نظرات صائب و ارزشمند خوانندگان محترم در ارتقای کیفیت این کتاب در چاپ های بعدی بیشتر بهره مند شوم.
المپیادی شدن رشته می تواند ضمن شناساندن هر چه بیشتر رشته در جامعه به پویایی و بالندگی آن در جامعه نیز کمک کند. دانشجویان محترم واجد شرایط برای اطلاعات بیشتر در این زمینه به آدرس زیر مراجعه کنند
http://www.euc.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=64
شناسایی عوامل ترغیب و موانع راه اندازی دوره های یادگیری الکترونیکی در آموزش های آزاد شغلی آموزش های فنی حرفه ای استان همدان
این تحقیق به منظور شناسایی عوامل ترغیب و موانع راه اندازی دوره های یادگیری الکترونیک در آموزش های آزاد شغلی از دیدگاه كارشناسان استان همدان به قصد شناسایی عوامل ترغیب وموانع یادگیری الکترونیک ورفع موانع وایجاد ترغیب بیشتر، همچنین ارائه پیشنهاداتی در جهت بهبود بخشیدن به یادگیری الکترونیک در سازمان فنی وحرفه ای طراحی وتدوین شده است. جامعه آماری آن 500 نفر و حجم نمونه برابر با 217 نفر می باشد. برای جمع آوری داده های موردنیاز پاسخ به سوالات تحقیق، پرسش نامه محقق ساخته با طیف لیکرت توزیع شد. برای تجزیه وتحلیل داده های جمع آوری شده از روش آمار استنباطی (خی دو) استفاده شده است .جهت تعیین اعتبار ازنظرات اصلاحی افراد صاحب نظر در سازمان استفاده شده است. برای اندازه گیری پایایی پرسشنامه از روش های آلفای کرانباخ استفاده شده است که (80%@=)به دست آمده است.نتايج كلي تحقيق نشان مي دهدكه در راه اندازي دوره هاي يادگيري الكترونيك در آموزش هاي آزاد شغلي عوامل مديريتي، فرهنگي،آيين نامه ها ومقررات ،امكانات وتجهيزات ،وعوامل آموزشي هم مي توانند به عنوان مانع و هم ترغيب در راه اندازي دوره عمل كنند.
این پژوهش توسط خانم معصومه طاهری به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی دانشگاه علامه طباطبایی به راهنمایی دکتر حسن ملکی و مشاوره دکتر فرهاد سراجی انجام شده است. این پایان نامه روز یکشنبه مورخه ۱۷ مهر ماه نود با نمره عالی دفاع شد،گرچه بنده بر خلاف میل باطنی نتوانستم در آن جلسه حضور پیدا کنم.
برای ایشان آرزوی توفیق دارم