پژوهش مجازی عنوان کتابی است که دکتر سعیدرضا عاملی آن را در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری به چاپ رسانده است. در عصری که ابزارها و فناوری های مجازی بخش های عمده ای از زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است، شیوه ها و ابزارهای پژوهش نیز از این فناوری ها تاثیر پذیرفته اند. به نحوی در مواردی فناوری ها پژوهش را تسهیل و در مواردی به دشواری ها و نگرانی های این حوزه افزوده اند.

در این کتاب غالبا به پژوهش هایی پرداخته شده است که جنبه پیمایش دارند و به عبارت دیگر پیمایش های مجازی مد نظر قرار گرفته است. همانطوری که مخاطبان این وبلاگ مستحضرند بنده در کتاب " کاربرد ابزارهای اینترنتی در اموزش و پژوهش" به نحوه استفاده از اینترنت در مراحل مختلف پژوهش پرداخته ام  اما  مباحث این کتاب نیز برایم جالب و آموزنده بود. مواردی از مطالب موکد در این کتاب شامل زیر است:

ویژگی های پژوهش مجازی

1)     بهره وری هزینه ای. هزینه پژوهش یا پیمایش در این شیوه در مقایسه با شیوه سنتی بسیار اندک است.

2)     دمکراتیک تر شدن پژوهش و علم.

3)     سریع بودن پژوهش مجازی

4)     استفاده از چندرسانه ای ها در پیمایش.

5)     مجازی بودن زمان پژوهش(هر زمانی بودن پیمایش)

6)     کوتاه تر شدن فرآیند تحلیل اطلاعات.

7)     کاهش ضعف های اخلاقی پژوهش

8)     قابلیت های متنوع پژوهش مجازی.

9)     مداوم بودن پژوهش.

10) هایپرلینک بودن پژوهش های مجازی

11) توسعه انفجاری فرآیند توزیع پرسشنامه

چالش ها و دشواری های پژوهش برخط

1)     کاهش کیفیت پاسخگویی در صورت طولانی شدن پرسشنامه ها

2)     وقوع مشکلات فنی موجب از بین رفتن اطلاعات می شود

3)      ظهور فونت ها و صفحات به اشکال متفاوت بر روی صفحه رایانه های متفاوت

در ادامه هر یک از این نقدها، پاسخ هایی داده شده است.  به علاوه بخش های بعدی کتاب به ارائه گزارش یک مطالعه موردی می پردازد که به صورت پیمایش مجازی صورت گرفته است.