طراحی برنامه درسی در دانشگاه های مجازی

 

روز دوشنبه مورخه 21/5/87 برای اجرای  سخنرانی در مورد « طراحی برنامه درسی در دانشگاه مجازی» به دانشگاه علوم حدیث واقع در حرم عبدالعظیم شهر ری دعوت شدم. این جلسه توسط مدیر محترم دانشکده مجازی علوم حدیث آقای سید حمید حسینی ترتیب داده شده بود. راس ساعت 11 در محل سخنرانی حضور یافتم. ابتدای جلسه آقای موسوی بنده را به حاضرین معرفی کرد. حاضرین این جلسه کارکنان و مدرسان دانشکده مجازی علوم حدیث بودند که در انجام رساله برخی از کارهای آنها را دیده بودم. خلاصه حاضرین کسانی بودند که تجربه عملی سودمندی در زمینه آموزش مجازی داشتند و این موضوع برای من بسیار حائز اهمیت بود.

  بحث در مورد طراحی برنامه درسی در دانشگاه مجازی را بر اساس مباحث زیر ادامه دادیم:
- مفهوم طراحی و طراحی برنامه درسی

- الگوهای طراحی برنامه درسی در محیط مجازی

- شناسایی عوامل اثرگذار بر طراحی برنامه درسی در محیط مجازی

- تاکید بر دو عامل اثرگذار:

 (1) درک قابلیت های فناوری: قابلیت های ارتباطی، شخصی سازی یادگیری، تعاملی، اطلاعاتی، هر زمانی و هر مکانی، و چند حسی.

 (2) نظریه های یادگیرنده محور: تاکید بر فعال بودن یادگیرنده، تاکید بر تعامل و مذاکره اجتماعی، تدارک دیدگاه های چندگانه، تدارک تجارب یادگیری اصیل و واقعی، تدارک موقعیت های مساله محور و ارائه بازخورد.

سپس ویژگی های طرح برنامه درسی سه دانشگاه مجازی زیر بررسی شد:

 الف) یونیتار مالزی

ب) سوئنبرن استرالیا

ج) آتاباسکای کانادا

  بحث مربوط به دانشگاه های مجازی خارجی برای مخاطبان جالب بود. از این رو با علاقه به موضوع توجه داشتند که من یاد آن جمله قدیمی افتادم: " مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد."

 در انتهای جلسه حاضرین پرسش هایی را مطرح می کردند که اغلب سوالات عمیق و حکایت از تجربه های ارزشمند حاضرین داشت. پاسخ به اینگونه سوالات و شرکت در بحث ها بسیار جالب بود. جلسه دو ساعته با این پرسش ها تا زمان نماز و ناهار ادامه یافت.

 پس از نماز و ناهار در دفتر آقای حسینی درباره برخی چالش ها  و مسائل آموزش مجازی  به ویژه در ایران بحث  و گفت و گوهای خوبی داشتیم. یکی از ثمرات مهم انجام رساله دکترا برای من پی بردن به اهمیت تعامل و گفت و گو است که از هر موقعیتی برای این منظور استقبال می کنم. بالاخره قصه امروز ما هم با دریافت فایل صوتی جلسه سخنرانی به پایان رسید.  

انتخاب رشته های مجازی

 

دانشگاه های مجازی در دنیا با هدف های مختلفی راه اندازی و توسعه یافته است. در برخی از  کشورهای توسعه یافته مانند کانادا ( دانشگاه البرتا) و آمریکا ( دانشگاه فونیکس) هدف عمده دانشگاه های مجازی  همگانی ساختن آموزش عالی است. در کشورهای در حال توسعه مانند یونیتار مالزی هدف از راه اندازی دانشگاه مجازی کاستن فشار از هجوم جوانان به دانشگاه های سراسری و افزایش دسترسی جوانان به آموزش عالی است. مهم ترین تفاوت این دو را باید در فرهنگ دانشگاهی و دانشجویی جست و جو کرد. در کشورهای توسعه یافته افراد عمدتا برای یادگیری بیشتر به دانشگاه مجازی روی می آورند ولی در کشورهای جهان سوم هدف اصلی از رفتن به دانشگاه و دانشگاه های مجازی کسب مدرک تحصیلی و عواید بعدی آن است.

در ایران توسعه دانشگاه های مجازی خط و مشی مشخص و روشنی ندارد. دانشگاه های متعددی مانند دانشگاه شیراز، خواجه نصیر، امیرکبیر، علوم حدیث، علم و صنعت، مهر البرز و .... در برخی از رشته ها به صورت مجازی دانشجو می پذیرند . البته اغلب آنها از طریق شیوه فراگیر اقدام به پذیرش دانشجو می نمایند و تنها بعضی از دانشگاه ها مانند خواجه نصیر از طریق کنکور سراسری دانشجوی مجازی می گیرد.

دانشجوی دوره های مجازی باید برخی از ویژگی های زیر را دارا باشد: خود انگیخته باشد، علاقه مند به موضوع باشد، تکنولوژی پذیر و خلاق باشد، برای یادگیری بیشتر تحصیل کند نه برای کسب مدرک و ....

البته همه این موارد شرط لازم به حساب می آیند نه شرط کافی.

بنابراین به افراد علاقمند این رشته ها توصیه می کنم:

1-      اگر رشته مجازی دلخواه شماست. انتخاب کنید و هرگز این دوره ها را با دانشگاه های حضوری مقایسه نکنید.

2-      اگر فردی خود اتکا و مستقل هستید، این رشته ها را انتخاب کنید . در این محیط هر چند شما همیشه با استاد در ارتباط هستید ولی این ارتباط از نوع مجازی است و نه حضوری.

3-      اگر با اینترنت آشنایی دارید، این دوره ها گزینه خوبی است.

4-      اگر با زبان انگلیسی آشنایی دارید، شرکت در این دوره ها می تواند در آینده شما را به منابع جهانی متصل کند.

 

انتخاب رشته دانشگاهی

انتخاب رشته دانشگاهی

داوطلب ورود به دانشگاه باید قبل از انتخاب رشته به سوالاتی مانند سوالات زیر پاسخ دهد:

۱.    به چه رشته ای علاقه دارم؟

۲.     چه رشته ای مقبولیت اجتماعی بالایی دارد؟

۳.     چه رشته ای بازار کار خوبی دارد؟

۴.     در کدام شهر یا دانشگاه ادامه تحصیل دهم؟

برای پاسخ به این سوالات داوطلب باید از منابع گوناگون اطلاعات لازم را جمع آوری و بر اساس آن تصمیم گیری کند.

به یاد دارم در ترم دوم کارشناسی دکتر داود حسینی نسب ما را این گونه نصیحت می کرد: « سعی کنید در هر شغل یا حرفه ای مهارت های لازم را کسب کنید و در هر شغلی بهترین ها موفق اند و چه بسیار متخصصان، پزشکان، مهندسانی که  علیرغم کسب مدرک ولی از شغل خود رضایت ندارند؟»

 در حین تعامل با دانشجویان چه بسیار دیده یا از همکاران شنیده ام که دانشجویان علاقه ای به رشته  خود ندارند و بی انگیزه سر کلاس حضور می یابند.  به نظرم اگر فرد از روی استدلال و علاقه  کافی رشته را انتخاب کند، دیگر بعد از ورود  به دانشگاه در چنین تعارضی قرار نمی گیرد. از این رو به داوطلبان کنکور توصیه می کنم که رشته مورد علاقه خود را در هر دانشگاهی که باشد، انتخاب کنند.

نکته دیگر در انتخاب رشته های مجازی دانشگاه هاست. برخی از دانشگاه های ایران مانند دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی از طریق کنکور سراسری دانشجوی مجازی می پذیرد. این رشته ها برای داوطلبان شاغل، معلولان جسمی و زنلن خانه دار فرصت بسیار مناسبی است. از طرفی ادامه تحصیل در این رشته ها دانشجو را با مکانیزم های الکترونیکی و کار در فضای مجازی آشنا می سازد.  بنابراین به داوطلبان انتخاب رشته توصیه می کنم:

۱.     در انتخاب رشته علاقه را شرط اول قرار دهد. به قول شاعر

اگر عشق شود رهرو                  سهل است بیابان ها

    ۲. انتخاب رشته های مجازی را با تامل و دقت انتخاب کنند.