کارگاه آموزشی فناوری اطلاعات در منطقه هشت دانشگاه آزاد

روز های شنبه و یک شنبه به تاریخ ۲۹- ۴- ۸۷ و ۳۰ - ۴- ۸۷ در مرکز مطالعات و آموزش نیروی انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واقع در یوسف آباد تهران یک کارگاه آموزشی دو روزه برگزار کردم. شرکت کنندگان این دوره بورسیه های دوره دکتری واحدهای مختلف دانشگاه آزاد بودند. این گونه شرکت کنندگان در دوره های فناوری اطلاعات معمولا تا حدودی با برخی از کاربردهای فناوری اطلاعات آشنایی  دارند و این گروه هم دارای چنین ویژگی بودند.

در این کارگاه به مانند کارگاه های قبلی که در سایر دانشگاه ها برگزار کرده بودم، ابتدا مباحث نظری در سه حوزه: تاثیر فناوری اطلاعات بر آموزش دانشگاهی، انواع دانشگاه ها در عصر اطلاعات، نقش استاد

دانشگاه در عصر اطلاعات بررسی شد. ولی به دلیل اصرار شرکت کنندگان بحث های نظری را زود تر جمع بندی کردیم تا مباحث  عملی را آغاز کنیم. در واقع سه چهارم زمان کارگاه به آموزش عملی اختصاص  داده شد. در جلسات عملی مباحث زیر مورد بحث  قرار گرفت : ایجاد وبلاگ آموزشی، مهارت های جست وجوی منابع و ایجاد گروه های خبری.

در این دوره به صورت تفصیلی شیوه های جست و جو در اینترنت مورد بحث قرار گرفت که معمولا قوی  تر  از دوره های قبلی بود. برخی از موارد  جدید در زمینه جست وجو عبارتند از:

- آشنایی با امکانات پرسش و پاسخ در گوگل به آدرس زیر:

www.answers.google.com/answers 

- آشنایی با کارکردgoogle alart . از این امکان زمانی می توان استفاده کرد که اگر به اطلاعات مورد نیاز دست نیافتید آن را به گوگل بسپارید تا موقع یافتن منابع مرتبط آن را به ای میل شما ارسال کند. به این  آدرس  :www.googlealart.com

- اگر کنجکاو باشید که الگوهای جست و جو در کشورهای مختلف چگونه است، گوگل گزارش آن را به صورت ماهانه برای شما فراهم می سازد. به این آدرس:www.google.com/press/zeitgeist.html

- برای یافتن آدرس های مرتبط با کلید واژه جست و جو، عناوین و لینک های سایت خود یا دیگران به شیوه های زیر عمل کنید:

Inurl:key word

intitlt:keyword

link: your sit address

علاوه بر موراد فوق، برخی از ژورنال های داخلی و خارجی و ISI و پایگاه داده ها مطرح شد. در جلسه انتهایی دوره مطالب بحث شده با طرح سوال زیر جمع بندی شد:

" فناوری های جدید اطلاعاتی چه تاثیری بر آموزش دانشگاهی دارند؟"

شرکت کنندگان در جمع بندی نکته هایی جالبی  از جمله مواد زیر را مطرح کردند:

- استاد حضوری می تواند به تدریج دانشجویان ترغیب کند تا برخی از شیوه های جست و  جو را یاد بگیرند.

- کلاس های پرجمعیت معمولا امکان ارائه و بررسی کارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات را از استاد می گیرد.

- دانشجویان باید از بدو ورود به دانشگاه با سواد اطلاعاتی آشنا شوند.

- کار دانشگاه فقط آموزشinstruction نیست بلکه تربیت education مهم تر از ان است و فناوری اطلاعات پتانسیل زیادی بر تغییر رویکرد از آموزش به تربیت را دارد.

پژوهش در تئاتر

 

مطالب اين قسمت را با اين سوال آغاز مي کنم« پژوهش در رشته هاي گوناگون چه شباهت ها و تفاوت هايي با يکديگر دارند؟»

به طور مسلم اگر تحقيق يا پژوهش را تلاشي براي درک حقيقت يک موضوع يا مساله و يا ارائه راه حل به يک مساله بدانيم، پي به اين مي بريم که روش هاي پژوهش در رشته هاي گوناگون شباهت هاي زيادي به يکديگر دارند و تفاوت هاي آنها نيز غالبا ناشي از موضوع پژوهشي آنهاست. بنابراين مي توان گفت، که بخشي از روش هاي پژوهش در اغلب رشته ها مشابه و بخشي ديگر متفاوت است. در سال هاي اخير پژوهش هاي کيفي در زمينه هاي گوناگون علوم به ويژه علوم انساني رشد چشم گيري يافته است. اين مهم در علوم تربيتي و بخصوص در رشته برنامه درسي به طور وسيع در حال توسعه است. به طوري که امروزه بخشي زيادي از رساله هاي دکتري و پژوهش هاي اين رشته به روش کيفي انجام مي شود.

چند روز پيش در برنامه دو قدم مانده به صبح شبکه چهار يکي از پژوهشگران و  بازيگران  سينما و تئاتر آقاي رضا کیانیان از پژوهشي که انجام داده بود، سخن گفت. بدين شرح:

 ايشان پژوهشي با عنوان « مهارت هاي کارگردانان موفق» انجام داده بود. براي اين کار ابتدا با چند کارگردان موفق ايراني و سپس با چند کارگردان آمريکايي مصاحبه کرده بود. در گام بعدي يافته هاي حاصل از مصاحبه ها را تحليل و نتيجه آن را  به صورت کتاب منتشر کرده بود.

 به گفته ايشان اين کتاب اکنون در يکي از دانشگاه هاي سوئد به عنوان يک منبع دانشگاهي تدريس مي شود ولي در ايران هنوز حتي از سوي جامعه متخصصان بازخوردي ( نظر موفق يا مخالف) به اين کار ارائه نشده است.

آنچه که از اين  برنامه تلويزيوني برايم جالب بود، دو نکته متفاوت زير بود:

-        شيوه هاي پژوهش کيفي در اغلب زمينه هاي علوم انساني بسيار کارآمد و موثر است.

-         جامعه علمي و دانشگاهي ما در برابر توليد علوم  رسالتي دارد ولي توجه جدي به آن ندارد.

حال دو سوال مهم؛

۱-          چه تفاوت ها و شباهت هاي پژوهش  در رشته هاي مختلف را در چه بخش هايي بايد جست و جو کرد؟ 

۲-          چرا جامعه دانشگاهي و متخصص ما به طور جدي به توليد علم يا کاربردي کردن پژوهش ها تلاش نمي کند؟

 

هویت رشته برنامه ریزی درسی یا برنامه درسی

هر رشته علمی یا دانشگاهی، حوزه مطالعاتی یا گستره خاصی دارد. گستره علمی برخی از رشته های دانشگاهی مانند فیزیک، ریاضی، شیمی، برق، جامعه شناسی و ... بسیار روشن و مشخص است. در اصطلاح به این گونه رشته ها " هارد ساینس" یا علوم سخت گفته می شود. اما با توسعه جوامع و ضرورت مشارکت دانشگاه ها در حل مسائل اجتماعی رشته هایی به وجود آمده اند که از ترکیب دو یا چند رشته به وجود آمده اند. این رشته ها  مانند؛ برنامه ریزی درسی، مدیریت آموزشی، علوم سیاسی، مدیریت بازرگانی و غیره ماهیت بین رشته ای دارند. حوزه مطالعاتی یا دامنه فعالیت های آنها به طور مداوم دچار قبض و بسط می شود. به این گونه رشته ها در اصطلاح " علوم نرم" یا سافت ساینس گفته می شود.

رشته برنامه ریزی درسی که در سال ۱۹۱۸ با تلاش های فرانکلین بابیت موجودیت یافت و در ادامه با کارهای افرادی چون تایلر، هیلدا تابا، سیلور و الکساندر، شواب، بوشامب،آیزنر، پاینار و دیگران نشو و نما یافت، به اعتقاد برخی از صاحب  نظران این رشته با بحران " چیستی" روبروست و البته این موضوع در اغلب رشته های بین رشته ای صراحتا به چشم می خورد. از این رو برای شناساندن یا تعیین قلمرو  رشته برنامه درسی یا برنامه ریزی درسی تلاش های گوناگونی در دنیا صورت می گیرد. در ایران نیز دکتر کورش فتحی واجارگاه عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در زمستان ۱۳۸۶ کتابی با عنوان" برنامه درسی به سوی هویت های جدید" را تدوین کرده است. در این کتاب مولف ابتدا با استناد به منابع و آراء صاحب نظران رشته استدلال کرده است که عنوان رشته برنامه ریزی درسی امروزه باید به برنامه درسی تغییر یابد. در ادامه نیز موضوعات یا مباحثی که رشته برنامه درسی باید مورد مطالعه قرار دهد، را شناسایی و ارائه کرده است. هویت های جدیدی که در این کتاب برای رشته برنامه درسی شناسایی شده است، عبارتند از:

۱) هویت سیاسی. برای معرفی این هویت از آراء افرادی چون پائولو فریره، مایکل اپل، هنری ژیرو، پیتر مک لارن و جسی گود من استفاده شده است.

۲) هویت فیمینیستی.  برای معرفی این هویت از آراء افرادی نظیر  نل نودینگز، مادلین گرامت، ژانت میلر، پاگانو و الس ورث استفاده شده است.

۳)هویت اتوبیوگرافیک. برای معرفی این هویت از آراء افرادی چون پاینار،گرامت،آیرز، دایگنو و سالویو استفاده شده است.

۴) هویت بین المللی. برای معرفی این هویت از آراء افرادی مانند پاینار و نوئل گاف استفاده شده است.

۵)هویت هنری / زیبا شناختی.برای معرفی این هویت از آراء افرادی چون آیزنر، ماکسین گرین، روزاریو، والانس و  بی یر استفاده شده است.

۶)هویت پدیدار شناختی. برای معرفی این هویت از آراء افرادی نظیر هیوبنر، تد آئوکی، ون منن و  جی اسمیت استفاده شده است.

۷) هویت پست مدرن. برای معرفی این هویت از آراء افرادی چون تابمن، گوتیر، ویلیام دال و سونگ هو استفاده شده است.

 در مجموع هدف این کتاب ارائه تصویری از گستره بسط یافته این رشته علمی نسبت به سه مقوله متداول طراحی، اجرا و ارزشیابی است. مطالعه این کتاب می تواند به برخی از سوالات علاقمندان و دانشجویان  رشته برنامه ریزی درسی پاسخ دهد و یا سوالات جدید تری را برای آنها مطرح سازد.