روز شنبه مورخه ۱۱/ ۳/ ۸۷ ساعت ۱۶جلسه دفاع از رساله اینجانب در سالن مولتی مدیا دانشگاه تربیت معلم با موفقیت برگزار شد. موضوع رساله " ارائه الگوی مطلوب طراحی برنامه درسی دانشگاه های مجازی و مقایسه طرح برنامه درسی دانشگاه های مجازی ایران با آن الگو" بود. این کار به راهنمایی دکتر محمد عطاران و به مشاورت دکتر مجید علی عسگری و دکتر عزت اله نادری انجام شد.
شروع این موضوع به شش سال پیش و به زمان دانشجویی دوره ارشد بنده برمی گردد. در دوره ارشد با موضوع یادگیری الکترونیکی آشنا شدم. بعدهادر کنفرانس های متعددی در زمینه فناوری اطلاعات ( همراه با ارائه مقاله) شرکت کردم. با ورود به دوره دکتری سعی کردم در همین حوزه فعالیت کنم که حاصل آن ضمن آشنایی با چند و چون موضوع، تهیه چند مقاله کنفرانسی و علمی - پژوهشی بود. پس از اتمام دوره آموزشی در حدود شش ماه به طور مداوم با دکتر محمد عطاران جلساتی را برگزار می کردیم تا اینکه موضوع حاضر به عنوان موضوع پژوهشی تنظیم و تصویب شد. از آذر ماه ۱۳۸۵ کار به صورت رسمی آغاز شد.
در ابتدای کار رسمی دکتر عطاران تفاهم نامه ای را تنظیم کرد که برخی از مفاد آن به شرح زیر است:
برگزاری جلسات هفتگی، حضور تمام وقت دانشجو در دانشگاه(حداقل سه روز در هفته)، تنظیم برنامه زمانی مراحل پیشرفت کار، برگزاری جلسات ماهانه با استادان مشاور و راهنما، تهیه یک مقاله علمی – پژوهشی در شش ماهه اول، ایجاد وبلاگی مرتبط با موضوع رساله، شرکت فعال در کنفرانس های داخلی و بین المللی.
برخی از مفاد تفاهم نامه در طول مدت انجام رساله به طور کامل یا نسبی از سوی طرفین رعایت شد. برای مثال برگزاری جلسات هفتگی، ایجاد وبلاگ( با عنوان دانشگاه مجازی)، تهیه مقاله علمی- پژوهشی در شش ماه اول و پذیرش آن در فصلنامه مطالعات برنامه درسی، حضور در 4 کنفرانس داخلی و خارجی با ارائه مقاله. ولی جلسات تیمی فقط سه بار برگزار شد که هر چند با مفاد تفاهم نامه تناسب نداشت ولی نسبت به سایر رساله ها در دانشکده شرایط امیدوار کننده ای داشت.
پس از تصویب پرپزال، برنامه زمانی پیشرفت کار تنظیم و به استاد راهنما ارائه شد. حدود سه ماه (دی، بهمن و اسفند سال 1385) به صورت رسمی برای شناسایی منابع اختصاص داده شد. هر چند که بسیاری از منابع از سال ها و ماه های قبل شناسایی شده بود.
پس از شناسایی منابع، در مدت سه ماه ( فروردین، اردیبهشت و خرداد1386) مقاله ای با عنوان « طراحی برنامه درسی در دانشگاه مجازی» تدوین و در مدت سه ماه در فصلنامه مطالعات برنامه درسی پذیرفته و در اسفند ماه 86 به چاپ رسید.
پس از اتمام تدوین مقاله، فصل های اول و دوم تا آخر تیر ماه به صورت اولیه تدوین و بعد از دریافت بازخورد و انجام اصلاحات، برای نهایی شدن فصل اول و دوم در اوایل مهرماه اولین جلسه تیمی برگزار شد. در این جلسه مطالب فصل اول و دوم به صورت مفصل بحث شد و درباره نحوه اجرای مراحل بعدی پژوهش تصمیمات لازم اتخاذ شد.
پس از آن، در ماه های مهر و آبان ویژگی عناصر برنامه درسی دانشگاه مجازی از منابع و ویژگی های طرح برنامه درسی سه دانشگاه مجازی خارجی مطالعه شد. در آبان ماه به همراه دکتر عطاران در دومین کنفرانس یادگیری الکترونیکی در دانشگاه زاهدان شرکت کردیم و مقاله « بررسی مدل های طراحی آموزشی و دلالت های آن» را ارائه کردیم.
در اواخر آذر ماه مدل پیشنهادی تنظیم و به پنج تن از متخصصان ارائه و با آنان مصاحبه ای انجام شد و پس از آن دومین جلسه تیمی بدون حضور دکتر نادری تشکیل شد. در این جلسه مصاحبه ها تحلیل و بحث شد. سپس الگوی راهنما تدوین و ارائه شد. در گام بعدی برای جمع آوری اطلاعات مربوط به طرح برنامه درسی دانشگاه های مجازی ایران(دانشکده مجازی علوم حدیث،مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه علم و صنعتمرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه خواجه نصیر طوسی) مصاحبه ای با آگاهان کلیدی دانشگاه ها انجام شد.
بالاخره در اواخر بهمن ماه 1386 رساله به صورت مقدماتی تدوین و در اواخر اسفند ماه با رفع نقایص شکل نهایی رساله به استادان مشاور و راهنما ارائه شد. با آغاز سال جدید به همراه دکتر عطاران در سه کنفرانس شرکت کردیم. کنفرانس اول 7 آوریل در دانشگاه خلیج کویت برگزار شد که در آن مقاله ای با عنوان “curriculum design in virtual university” را ارائه کردیم. پس از آن بلافاصله در تاریخ 23/1/87 درکنفرانس فناوری اطلاعات در دانشگاه شهید اهواز، مقاله ای با عنوان تهیه محتوای دیجیتالی: با تاکید بر جنبه های پداگوژیک را ارائه کردیم و در تاریخ 28/1/87 در هفتمین کنفرانس سالانه انجمن مطالعات برنامه درسی همراه با ارائه مقاله شرکت کردیم.
بالاخره در روز اول اردیبهشت ماه 87 پس از دریافت نظرات استاد راهنما، رساله به شورای دانشکده ارسال و آقایان: دکتر کیامنش داور داخلی، دکتر نعمت اله موسی پور از دانشگاه شهید بهشتی و دکتر علی اکبر جلالی از دانشگاه علم و صنعت به عنوان داور خارجی انتخاب شدند.
تا اینکه در 11 خرداد ماه، پس از چند بار لغو جلسه، بالاخره جلسه دفاع انجام شد.
در مجموع فرآیند کار در اغلب مراحل برایم بسیار جالب بود، مانند؛ شرکت در جلسات هفتگی با استاد راهنما، مصاحبه با متخصصان و مصاحبه با مدیران دانشگاه های مجازی ایران، آشنایی با برخی از زمینه های موجود در فناوری اطلاعات، شرکت در کنفرانس ها و .......
لیکن چند مورد هم برایم اذیت کننده بود، از جمله؛ دخالت دانشکده در انتخاب مشاور طرح) اگر شورای دانشکده، رساله را مرحله ای برای یادگیری در نظر بگیرد، پس بهتر است در انتخاب تیم راهنما به استقلال عمل دانشجو احترام بگذارد.
2- ناهماهنگی های تعیین روزهای دفاع. این کار باید به مانند بعضی از دانشکده ها نظم و روال خاصی پیدا کند.